Kozie Górki masowe groby (2) Puszcza Niepołomicka

 

 Fot. Tablica pamięci opisująca to tragiczne miejsce - Puszcza Niepołomicka -Kozie Górki

Masowe groby w Puszczy Niepołomickiej (2)

Kozie Górki – poszukiwani świadkowie i miejsca masowych grobów oraz rodziny pomordowanych

To tu znajdują się nieznane z miejsca masowe groby zabitych przez Niemców niewinnych ludzi - aresztowanych i więzionych na „Montelupich” czyli w więzieniu Gestapo przy ulicy Montelupich w Krakowie oraz w obozie w Płaszowie - ponad 1700 mieszkańców Niepołomic, Wieliczki, Krakowa, Gdowa, Dobczyc, Mogiły a także żołnierzy włoskich i francuskich - rozstrzelanych przez niemieckich gestapowców. Najczarniejszą kartę zapisali tam Niemcy w roku 1942, egzekucje prowadzono od 1939 do 1943 roku..

Co wiemy?

W poprzednim wydaniu Panoramy opisywaliśmy tragiczne wydarzenia, jakie w czasie II wojny światowej miały miejsce w Puszczy Niepołomickiej, w części nazywanej Kozimi Górkami. Niemcy dokonali tam strasznych zbrodni. Zabili w leśnych terenach poza Niepołomicami tysiące ludzi. Źródła mówią o kilku potężnych zbiorowych grobach, w których może spoczywać nawet po 500 osób a ile było innych egzekucji, jak tych opisanych w poprzednim wydaniu, tego na tę chwilę nie wie nikt.

 

Pamięć o tym miejscu trwała w czasach powojennych, ludzie o tym mówili a nawet w 1960 roku wystawiono tam upamiętniający tragedię pomnik a teren nazwano Miejscem Pamięci Narodowej. Drugi obelisk, upamiętniający bestialskie zabicie 700 Żydów z Niepołomic, Wieliczki, Krakowa, Gdowa, Dobczyc, Mogiły znajduje nieopodal. Świadectwa ludzi zostały spisane przez niepołomickich pasjonatów historii i dzięki temu teraz, po 74. latach, możemy z nich wszystkiego się dowiedzieć. Tylko czy wszystkiego?

 

Czego nie wiemy?

Nad Kozimi Górkami, jak w czasie II wojny światowej, tak i po wojnie, zapadła cisza. Fakt zbrodni poznano... i tyle. W Katyniu, poza granicami Polski, gdzie Rosjanie dokonali strasznych masowych egzekucji, choć z wielkimi trudnościami, udało się odtworzyć listę nazwisk spoczywających tam zamordowanych polskich żołnierzy. Rodziny wiedzą, że tam spoczywają ich ciała i mimo rozpaczy – kultywują pamięć członków swych najbliższych, wiedzą, że mogą tam pojechać, pomodlić się na tym przesiąkniętym polską krwią miejscu. Bardzo możliwe, że w Polsce poza Puszczą Niepołomicką takich miejsc jest więcej. Powracając do tematu.

 

Kto został zabity w Puszczy Niepołomickiej?

To jest najważniejsze pytanie. Bowiem zapiski kronikarskie wspominają ogólnie – niewinni mieszkańcy Niepołomic, Wieliczki, Krakowa, Gdowa, Dobczyc. Ale kto? Kto był więziony przez Gestapo na „Montelupich”? Kto był więziony w obozie w Płaszowie? To byli polscy patrioci z naszych terenów, którzy walczyli o wolność Polski, których Niemcy aresztowali, przesłuchiwali aby wydali innych walczących w AK stosując tortury. To byli też Żydzi, których Niemcy we wspomnianych miejscowości całymi rodzinami aresztowali i kolumnami poprowadzili do płaszowskiego obozu. To byli także i żołnierze włoscy i francuscy. Do tej pory podczas wielu patriotycznych uroczystości słyszymy, że o wielu wielu aresztowanych przez Niemców ślad zaginął. Wiele rodzin do dziś ich opłakuje, patrząc na rodzinne archiwalne zdjęcia ze ślubów, z dziećmi. A może się okazać, że ich ciała spoczywają tak niedaleko, w niepołomickiej puszczy. Tylko jak poznać nazwiska tu zamordowanych? To jest naprawdę wielka praca. Rozpoczęła ją Gmina Niepołomice, chcąc upamiętnić te straszliwe wydarzenia w ich 75. rocznicę, w przyszłym roku. Ale jest wielka potrzeba włączenia się wszystkich, którzy mogliby pomóc, wszystkich posiadających w rodzinnych archiwach jakiekolwiek informacje o osobach, które były więzione na Montelupich i mimo poszukiwań nie ma o nich żadnych informacji a także wszystkich którzy słyszeli od członków rodzin – zapewne już zmarłych – opowieści o tym, co się działo w Puszczy. Potrzebne jest włączenie się historyków pasjonatów, którzy swój czas chcieliby poświęcić na przeszukiwanie dokumentów znajdujących się w archiwach polskich i niemieckich. Włączenie Gmin, których mieszkańcy jak dotąd bezimiennie leżą w ziemi w Puszczy. Bardzo możliwe jest podjęcie tematu przez IPN. Wszyscy zainteresowani przekazaniem informacji lub chcący włączyć się w pomoc mogą zgłaszać się do Urzędu Miasta i Gminy Niepołomice, do p.Marty Walczak-Puchalskiej.

 

Miejsca mogił zbiorowych są nieznane?

Wiele osób czytających ten tekst zadało sobie pytanie: czy rozstrzelani tam przez Niemców ludzie są tam pochowani? Otóż nie są pochowani. Pomniki wskazują tylko miejsce tragedii. Nikt nie wie, ile na terenie 12. ha puszczy jest takich miejsc. Bo powiedzmy sobie wprost, to są płytkie doły w ziemi w których leżą poskręcane ciała zamordowanych tam osób, jak upadli, zasypane ziemią na której od razu sadzono drzewa, aby miejsce zbrodni zamaskować. Tam leżą polscy patrioci, bezimienni, o których pamięć się do tej pory nie upomniano i którzy tam oddali swe życie za Polskę. Tam leżą ci, których Niemcy nienawidzili i których postanowili eksterminować i ci Włosi, którzy nie chcieli walczyć na froncie wschodnim. Ci ludzie nie mają grobu, nie mieli pochówku, Mszy Św. pogrzebowej. Dlaczego nie upomniała się o nich powojenna Polska? Na to pytanie musieliby odpowiedzieć historycy, bo czy komuniści którzy przejęli po wojnie władzę w Polsce nie zwrócili się potem, także, przeciw tym środowiskom polskiego walczącego podziemia, z którego pochodzili niemieccy więźniowie z „Montelupich”? Świadkowie mówili też o wielu zamordowanych księżach, a komuniści prześladowali Kościół. Ponadto na masowym grobie Żydów, także opatrzonym obeliskiem, jest tablica tylko z kilkudziesięcioma nazwiskami z 700 Tak czy inaczej, poza pomnikami wskazującymi miejsce tragedii mieszkańców z naszych najbliższych terenów i zapiskami historyków – pasjonatów, na tę chwilę nic więcej nie wiadomo. Może to jedyny jeszcze czas, aby oddać cześć tam pomordowanym – przywracając im cześć pamięcią i odnalezieniem ich nazwisk? Jeżeli ktokolwiek posiada jakiekolwiek informacje – proszony jest o pomoc.

Barbara Zapadlińska

Tekst: Panorama Powiatu Wielickiego - wydanie styczeń 2017 roku