Wielickie muzeum odsłania gotyckie sekrety. Trwa spektakularna modernizacja Zamku Żupnego

Podczas prac na Zamku Żupnym w Wieliczce odkryto tajemnicze nadproże sprzed kilkuset lat. To pozostałość po pierwszej fazie budowy „Domu pośród Żupy”, o której nie było ani słowa w dokumentach z ubiegłego wieku.

Na gotycki ślad natrafiono podczas nadzoru architektonicznego na drugim poziomie najstarszej, środkowej części zamku. Pochodzi on z końca XIII wieku, kiedy do prostokątnego w obrysie obiektu dobudowano kwadratową część. Z powodu ogromnych uszkodzeń wojennych badacze nie mają jednak pewności, czy odkryty otwór był oknem, czy drzwiami. Ta druga opcja jest bardziej prawdopodobna, ponieważ dawniej na piętro wchodziło się po zewnętrznych schodach – dokładnie tak, jak widać to dzisiaj w stojącej obok baszcie.

Samo nadproże znajduje się głęboko w murze i nie zostanie odsłonięte. Muzeum pokaże jednak zwiedzającym inny element – wnękę będącą częścią przejścia zamkniętego cegłami podczas przebudowy w XX wieku. Choć widnieje ono w dokumentacji z 1780 roku, ówcześni robotnicy nigdzie nie odnotowali wykonanych prac. Przez to fakt ten wyszedł podczas obecnie prowadzonych robót budowlanych.

Jak informuje Jan Godłowski, dyrektor Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, w „Domu pośród Żupy” zakończono już kluczowe prace konstrukcyjne, w tym montaż nowych stropów, klatki schodowej oraz pionu windowego. Dobiega końca również remont dachu oraz elewacji. Obecnie wykonawcy skupiają się też na montażu instalacji elektrycznych, sanitarnych oraz systemów ochrony przeciwpożarowej. Całe skrzydło ma być gotowe w maju przyszłego roku, uzupełniając przestrzeń wystawową wyremontowanego już Zamku Północnego.

Równolegle wielkie zmiany rozpoczęły się już w kolejnej części kompleksu. W skrzydle południowym Zamku Żupnego ruszyły prace remontowo-budowlane, których finał zaplanowano na ostatni kwartał przyszłego roku. Ekipy budowlane zrealizowały już ważny krok – szyb nowoczesnej windy dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów i rodzin z dziećmi, a robotnicy zaczynają właśnie wymianę wysłużonej stolarki drzwiowej oraz okiennej. W obiekcie zostaną położone także nowe instalacje sanitarne i elektryczne. Po zakończeniu remontu zabytek zyska nowe funkcje: na dolnej kondygnacji powstanie część restauracyjna oraz pomieszczenia dla matek z dziećmi, natomiast pierwsze piętro zostanie oddane we władanie edukacji dzięki nowoczesnym, wielofunkcyjnym salom warsztatowym.

Głównym celem całego przedsięwzięcia realizowanego przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka jest stworzenie nowej wystawy stałej pt. „Solny klejnot w koronie”. Dzięki połączeniu odnowionych przestrzeni, powierzchnia wystawiennicza muzeum wzrośnie czterokrotnie. Z dotychczasowych 400 metrów kwadratowych o blisko 1500 metrów kwadratowych. Inwestycja dofinansowana jest z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027.
fot. D. Kołakowski