Astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski i bryłka soli z Wieliczki z kosmosu

Astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski i bryłka soli z Wieliczki z kosmosu. Kosmiczna sól wraca do domu: Sławosz Uznański-Wieniewski przekaże wielickiemu muzeum bryłkę soli.

5 listopada 2025 roku bryłka wielickiej soli, która spędziła ponad dwa tygodnie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej powróci do Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka. Uroczystego przekazania dokona dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, polski astronauta, który zabrał sól kosmos.

Ta niezwykła historia rozpoczęła się w 2024 roku, kiedy Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) zwróciła się do muzeum z prośbą o przekazanie bryłki soli. Przesłano dwie: prostą sól szybikową (pochodzącą z pokładowej części wielickiego złoża, liczącego około 13,6 miliona lat) oraz bryłkę w postaci kryształu. Ostatecznie POLSA wybrała tę pierwszą. W czerwcu 2025 roku, w ramach pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS (po łac. ogień), bryłka opuściła Ziemię, by spędzić na orbicie ponad dwa tygodnie, Tym samym pierwszy raz w historii sól z Wieliczki przekroczyła granice naszej planety, promując polskie dziedzictwo kulturowe i naukowe. Była to symboliczna chwila, która połączyła miliony lat geologicznej historii z współczesnym podbojem kosmosu.

Sól, która przez wieki stanowiła siłę napędową polskiej gospodarki wyruszyła w kosmos, w misji niezwykle ważnej dla polskiego programu kosmicznego. Ten pozornie prosty minerał stał się ambasadorem polskiej kultury i historii. Teraz wraca do naszego muzeum, gdzie będzie przypominać o wyjątkowej historii, łączącej polską tradycję z postępem technologicznym – mówi dyr. Jan Godłowski, dyrektor Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka.

Bryłka symbolizuje bogatą przeszłość naszego kraju. Przypomina o Żupach Krakowskich (obejmujących kopalnie soli w Wieliczce i Bochni), które przez ponad 700 lat stanowiły świetnie zorganizowane przedsiębiorstwo i fundament gospodarki państwa. Dochody z soli finansowały wielkie inwestycje, takie jak zamki za panowania Kazimierza Wielkiego, przebudowę Wawelu, czy Akademię Krakowską.

Celem misji IGNIS t rozwój technologiczny, z kolei misją Muzeum Żup Krakowskich jest między innymi szerzenie wiedzy o gospodarczej przeszłości naszego kraju. Cel ten jest konsekwentnie realizowany przez kolejne pokolenia pracowników, którzy w ramach swojej działalności prowadzą prace archeologiczne, prowadzą działania dokumentacyjne, analizują źródła historyczne oraz prowadzą liczne badania naukowe. W ten sposób nieustannie wzbogacają wiedzę o wielowiekowej działalności tego przedsiębiorstwa – mówi dyr. Godłowski.

5 listopada dr Sławosz Uznański-Wiśniewski uroczyście przekaże bryłkę soli na ręce dyrektora Jana Godłowskiego. Ceremonia odbędzie się, w znajdującej się 135 metrów pod ziemią, Komorze Alfonsa Długosza (założyciela muzeum), co nadaje wydarzeniu wyjątkowego, symbolicznego charakteru. Po uroczystości kosmiczna ambasadorka wraz z wizerunkiem dr Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego znajdzie swoje stałe miejsce w komorze „Maria Teresa” w podziemnej ekspozycji muzealnej, gdzie dołączy do pamiątek po innych osobistościach, w tym kosmonaucie Mirosławie Hermaszewskim.

Podczas oficjalnej uroczystości zaplanowana została część edukacyjna dla uczniów wielickich szkół. Będzie to rozmowa astronauty Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego z geologiem Rafałem Zadatkiem. Ma ona jednej strony pokazać, jak historia i innowacje wzajemnie się przenikają, a z drugiej zainspirować młode pokolenia do sięgania po marzenia. W uroczystości w Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka wezmą udział przedstawiciele zarządu Kopalni Soli “Wieliczka”, a także władz samorządowych i państwowych, wielickich instytucji oraz nauczyciele i młodzież wielickich szkół.