Jak Święta Barbara z Wieliczki znalazła się w Koźmicach Wielkich

Jak Święta Barbara z Wieliczki znalazła się w Koźmicach Wielkich? Okazuje się, że kult Świętej Barbary został zapisany jako istniejący w Wieliczce już w średniowieczu. Jeden z najstarszych ołtarzy erygowany w królewskim i parafialnym kościele pw. Świętego Klemensa w 1450 roku nosił wspólne wezwanie Katarzyny, Małgorzaty, Doroty, Barbary, Agnieszki, Apolonii, Ludmiły, 11 Tysięcy Dziewic, Bartłomieja i Wiktoryna. O wezwanie to zabiegali rajcy i starsi kopacze. O miejscach czci w ówczesnym gotyckim kościele, będzie odrębny tekst.

Do czasów współczesnych pamięć o Świętej Barbarze, była szczególnie kultywowaniu zarówno w mieście, jak i pośród górników. Już 4 grudnia w Wieliczce święto naszej górniczej Patronki Świętej Barbary, bardzo czczonej w Wieliczce od wieków. I szczególny dzień naszej Kopalni Soli, którą ona się opiekuje, i opiekunki naszego górniczego miasta. W ubiegłym roku pisaliśmy o tym, a także jak wygląda Święta Barbara. Opisała ją Święta Faustyna w „Dzienniczku”, cytujemy: „22 VIII [1937]. Dziś rano przyszła do mnie dziewica – św. Barbara i poleciła mi, abym przez dziewięć dni ofiarowała Komunię świętą za kraj swój. – A tym uśmierzysz zagniewanie Boże. Dziewica ta miała koronę z gwiazd i miecz w ręku, jasność korony była ta sama co i miecza, suknię miała białą, włosy rozpuszczone, była tak piękna, że gdybym nie znała Najświętszej Panny, myślałabym, że to Ona. Teraz rozumiem, że odrębną pięknością odznaczają się wszystkie dziewice, odrębna piękność z nich bije”.

Okazuje się, że oprócz znajdujących się w kościele pw. Świętego Klemensa rzeźb Świętej Barbary (m.in. w ołtarzu głównym) i kaplicy Morsztynów oraz dwóch obrazów, znajdował się też ołtarz jej poświęcony, który został ufundowany przez cech bednarzy wielickich w 1862 r. Ołtarz Świętej Barbary wykonał, w stylu neogotyckim wieliczanin, Wojciech Zięba. Złocenia dokonano w 1865 roku ze środków tegoż cechu. Frontalnie były tam: hieratyczne rzeźby Świętej Barbary i dwóch świętych biskupów, a w zwieńczeniu ołtarza figura błogosławiącego, stojącego Dzieciątka Jezus

W 1991 roku został on przeniesiony do kościoła powstającej parafii w Koźmicach Wielkich, jako dar od parafii macierzystej, by pełnić funkcję ołtarza głównego, gdzie znalazł się po małej adaptacji, w 1991 roku. W ołtarzu Świętej Barbary w Koźmicach Wielkich, umieszczono obraz Świętej Trójcy, zgodnie z wezwaniem, a rzeźbę Świętej przeniesiono z ołtarza umieszczając na bocznej ścianie. Podczas procesji niesiona jest na feretronie, przez górników. Bardzo dziękuję Proboszczowi Ks. Milanowi Michalakowi z Parafii Trójcy Świętej w Koźmicach Wielkich za pomoc, także Klementynie Ochniak-Dudek Kierownik Działu sztuki i etnografii

Powracając do Wieliczki i czci Świętej Barbary, chociaż w 1866 roku musiano zlikwidować zawodowo związany z wielicką kopalnią cech bednarzy (w miejsce beczek wprowadzono bowiem worki), przetrwały ich tradycje i funkcje religijne, zreperowano dwie chorągwie (jedną żałobną) i przez lata odprawiono specjalne nabożeństwo do Świętej Barbary. Jeszcze w1857 roku poświęcono nowo sprawiony przez bednarzy obraz Świętej Barbary, a oni opłacali czterdziestogodzinne nabożeństwo i dwie Msze Święte. na Świętą Barbarę, którą uznawali za swoją patronkę.
To kolejne informacje, które rokrocznie uzupełniamy, o tak ważnej dla Kopalni i Wieliczki osobie. Ona opiekuje się nami cały czas i przyczynia u Boga, będąc znaną patronką dobrej śmierci czczoną przez wiernych, w tym też górników, jako ich szczególna patronka.

Barbara Zapadlińska

Na podstawie: SMDŻ, t. XXI, Muzeum Żup Krakowskich: Elżbieta Kalwajtys, Klementyna Ochniak (Kościół p.w. św. Klemensa w Wieliczce, architektura i wyposażenie) oraz Małgorzata Międzobrodzka (Rzemiosło wielickie w czasach autonomii galicyjskiej); Dominik Krysa (Przewodnik po gotyckim kościele p.w. św. Klemensa w Wieliczce); Andrzej Janowski (Koźmice Wielkie historia i współczesność)