Zaduszki Wieliczka – ocalić od zapomnienia

Hasło „Zaduszki Wieliczka ocalić od zapomnienia” odnosi się bezpośrednio do lokalnych inicjatyw kulturalnych, historycznych oraz artystycznych, które koncentrują się wokół upamiętniania ważnych postaci, historii oraz tradycji regionu wielickiego.

W kontekście Wieliczki motyw ten rozwija się w kilku istotnych obszarach. Na Cmentarzu Komunalnym w Wieliczce pochowanych jest wiele wybitnych  postaci zasłużonych dla polskiej kultury, nauki oraz historii regionu, w  tym uczestnicy zrywów niepodległościowych i powstań narodowych. Pomniki, 
pamiątkowe tablice, groby wojenne na cmentarzu przy ul. Piłsudskiego – w Wieliczce nie brakuje symboli przypominających o walkach o niepodległość Polski i udziale w nich mieszkańców wielickiego rejonu. Inne tego rodzaju punkty to m.in. odsłonięta w kwietniu 2000 roku na miejskiej  nekropolii, na froncie Domu
Pogrzebowego, z inicjatywy wielickich kombatantów, tablica, na której widnieje napis „Pamięci patriotów ziemi wielickiej pomordowanych na wschodzie, w Katyniu i w łagrach sowieckich w latach 1939 – 1956”.

https://dziennikpolski24.pl/pamietaja-o-wojennych-bohaterach/ar/2645260

Cmentarz Komunalny w Wieliczce przy ulicy Marszałka Józefa Piłsudskiego powstał w pierwszej połowie XIX wieku, w okresie urbanistycznego ożywienia miasta, w następstwie zarządzeń austriackich władz zaborczych 
zabraniających dalszego utrzymywania cmentarzy przykościelnych wewnątrz aglomeracji miejskich (1784 – 1792). Wiek XX przynosi ponadto budowę Domu Przedpogrzebowego wg planów : budowniczego salinarnego Józefa  Zimlera z 1925 r . i Józefa Merendy budowniczego z Podgórza z 1926 r. (obecnie kaplica i siedziba
administracji cmentarnej) oraz w ostatnich latach – poszerzenie cmentarza w kierunkach wschodnim i północno – wschodnim.

Wielicka  nekropolia była miejscem patriotycznych uroczystości. Chór męski Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” istniejącego od 1872 r. niemal co roku w dniu Wszystkich Świętych wykonywał przy grobach powstańców pieśni żałobne i patriotyczne. 22.I.1938 r. w 75 rocznice wybuchu powstanie styczniowego, odsłonięto na frontowej elewacji obecnej kaplicy tablicę pamiątkową ku czci wielickich uczestników powstańczego zrywu.

Na terenie nekropolii znajduje się również kilkadziesiąt grobów uczestników narodowych zrywów niepodległościowych, w tym powstańców listopadowych i styczniowych, a także zabytkowy Cmentarz wojenny nr 381 z czasów I wojny światowej, na którym spoczywają żołnierze armii austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej.

Dzięki staraniom p. Jadwigi Dudowej – prezesa „Klubu Przyjaciół Wieliczki” powołano Komitet Ratowania Zabytków Cmentarza Komunalnego w Wieliczce. Od 2006 roku Komitet ten w dniu Wszystkich Świętych, 
organizuje kwesty zbierając środki na ratowanie niszczejących zabytków.

„PLAN INFORMATORA Zabytkowy Cmentarz w Wieliczce” opracowany został w grudniu 1990 r. (…) Mając na uwadze ideę ratowania dziedzictwa kulturowego miasta Wieliczki (…) Mamy nadzieję, że w najbliższym czasie 
ukaże się obszerna monografia cmentarza i tam będzie można znaleźć szersze dane i ilustracje. AUTORZY TEKSTÓW: Andrzej Gaczoł i Ignacy Markowski.(…)

https://www.panorama.wieliczka.pl/ratujmy-zabytki-wielickiego-cmentarza/

Kwesta na Cmentarzu Komunalnym w Wieliczce Z okresem Wszystkich Świętych  i Zaduszek nieodłącznie wiąże się wielicka zbiórka publiczna na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków. • W 2026 roku Klub Przyjaciół Wieliczki organizuje już XXI zbiórkę publiczną. Kwesta odbywa się tradycyjnie na Cmentarzu Komunalnym w Wieliczce przy ul. Józefa Piłsudskiego. Zebrane środki są co roku przeznaczane na 
renowację zniszczonych, zabytkowych pomników nagrobnych o wysokiej wartości historycznej i artystycznej.

Kaplica Ewangelicka w Wieliczce (przy ul. Gdowskiej 41) jest kluczowym punktem na mapie pamięci o dawnej społeczności luterańskiej w regionie. Choć współcześnie stanowi ona filiał Parafii Ewangelicko-Augsburskiej 
św. Marcina w Krakowie, w październiku 2026 roku historia tego miejsca i samych wielickich ewangelików stała się tematem przewodnim ważnych wydarzeń o charakterze lokalnym i wspomnieniowym.

Wieliccy ewangelicy (luteranie) stanowią mniejszość wyznaniową o bogatej historii, której współczesnym centrum jest filiał Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Krakowie. Choć pierwsze kazania w duchu Reformacji wygłaszano w Wieliczce już w XVI wieku, kluczowym impulsem dla rozwoju tutejszej społeczności protestanckiej była osiemnastowieczna kolonizacja józefińska. Kwatera ewangelicka w Wieliczce nosi numer XIX (19) i zlokalizowana jest na terenie Cmentarza Komunalnego w Wieliczce przy ul. Piłsudskiego 38. Jest to ważny punkt na mapie historycznej miasta, przypominający o dawnych ewangelickich osadnikach. Przy ul. Gdowskiej znajduje się stuletni budynek mieszczący szkołę oraz kaplicę kościoła luterańskiego. Piętrowy budynek przypomina o istniejącym tu od przeszło dwóch wieków dużym osadnictwie  niemieckim. 
W 1784 r. po nadaniu przez cesarza Józefa II zgody na osiedlanie się w Galicji ludności wyznania augsburskiego i helweckiego, napływający z Niemiec protestanci założyli na przedmieściach Wieliczki osadę o nazwie „Colonien Deutsch Lednica”. 

Ewangeliccy koloniści przybyli z okolicy Moguncji oraz Trewiru w Nadrenii. Byli nimi głównie rzemieślnicy oraz rolnicy. Nowa osada „Niemiecka Lednica” nie od razu miała swoją świątynię. Początkowo należała do parafii protestanckiej w Wiatowicach (gmina Gdów), później do Podgórza, a następnie do Gawłowa (gmina Bochnia). 
Obecna kaplica jest filiałem parafii św. Marcina w Krakowie. We wrześniu 1940 r., wierni Zboru Ewangelicko Augsburskiego – filiału wielickiego  zostali wezwani do podpisania Volkslisty. Wówczas kobiety ze zboru udały 
się do sekretarza GG, oświadczając że ludność „Colonien Deutsch Lednica” nie wypełni ankiety Volkslisty, zawierającej pytania o przynależność wyznaniową (oraz od kiedy rodzina mieszka w danym rejonie, jakie 
ukończyła szkoły, czy ma krewnych w Niemczech), ponieważ poprzez długie lata i kolejne pokolenia, stała się częścią narodu polskiego.

https://www.straznicyczasu.pl/viewtopic.php?t=5445

Postać ks. prałata Zbigniewa Gerle – wieloletniego proboszcza Parafii św. Klemensa w Wieliczce i dziekana dekanatu wielickiego – jest silnie związana z ideą dialogu międzywyznaniowego w wymiarze lokalnym. 
Działalność ekumeniczna ks. Gerle opiera się przede wszystkim na unikalnej specyfice Wieliczki, w której obok dominującej społeczności rzymskokatolickiej funkcjonuje m.in. historyczna Stacja Kaznodziejska 
Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Ks. Zbigniew Gerle przez dekady swojej posługi dał się poznać jako kapłan otwarty na dialog. Pod jego przewodnictwem wielicka parafia rzymskokatolicka regularnie włączała się w obchody ekumeniczne, stając się przestrzenią spotkań chrześcijan różnych tradycji. Z racji swoich zasług dla integracji mieszkańców i rozwoju lokalnej społeczności ks. Gerle otrzymał tytuł Honorowego 
Obywatela Miasta Wieliczka.

Zapraszam

Z poważaniem Ignacy Kowalewski

ZADUSZKI WIELICZANIE OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA ASMUFOTIKO

KAPLICA EWANGELICKA W WIELICZCE OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA ASMUFOTIKO 2026